ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ — 5 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ / 5-Minute Guide to Diabetic Eye Disease #5MinPodcast

ਸ਼ੂਗਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ — 5 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ / 5-Minute Guide to Diabetic Eye Disease #5MinPodcast

1. ਇਹ ਕੀ ਹੈ? (What is it?)
• ਡਾਇਬੀਟਿਕ ਰੈਟੀਨੋਪੈਥੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼) ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.
• ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ (ਰੈਟੀਨਾ) ਦੀਆਂ ਬਰੀਕ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ.
• ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ.
2. ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ (Key Symptoms)
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ. ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ:
• ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ (Blurry vision).
• ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬੇ ਜਾਂ ਲੀਕਾਂ (Floaters) ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ.
• ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ.
• ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਜਾਣਾ.
• ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ.
3. ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਪੜਾਅ (Two Main Stages)
1. NPDR (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ): ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਰਿਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੈਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.
2. PDR (ਗੰਭੀਰ ਪੜਾਅ): ਰੈਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਬਣਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ.
4. ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ: "TRACK" ਫਾਰਮੂਲਾ (Prevention & Management)
ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ 95% ਨਜ਼ਰ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.
• T (Take medications): ਆਪਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲਓ.
• R (Reach healthy weight): ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ.
• A (Add activity): ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਕਰੋ.
• C (Control ABCs): ਆਪਣੀ A1c (ਸ਼ੂਗਰ), Blood Pressure (ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ), ਅਤੇ Cholesterol (ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ) ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ.
• K (Kick smoking): ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਛੱਡੋ.
5. ਇਲਾਜ ਦੇ ਤਰੀਕੇ (Treatment Options)
ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ (Ophthalmologist) ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇਲਾਜ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ:
• ਟੀਕੇ (Injections): ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਾਉਣਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਜ ਘੱਟ ਸਕੇ.
• ਲੇਜ਼ਰ ਸਰਜਰੀ (Laser Surgery): ਰਿਸ ਰਹੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ.
• ਵਿਟ੍ਰੈਕਟੋਮੀ (Vitrectomy): ਅੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਖੂਨ ਅਤੇ ਦਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਰਜਰੀ.

--------------------------------------------------------------------------------
ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਫੈਲਾ ਕੇ (Dilated Eye Exam) ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਓ.

--------------------------------------------------------------------------------
Analogy for clarity: ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਖ ਇੱਕ ਕੈਮਰੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਰੈਟੀਨਾ ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਕੈਮਰੇ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੂਨ ਰਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਲਮ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Diabetic retinopathy is a serious eye condition triggered by prolonged high blood sugar, which damages the tiny blood vessels within the retina. This disease typically advances from an early stage called nonproliferative retinopathy to a more severe, advanced phase known as proliferative retinopathy, where fragile new vessels grow and potentially cause blindness. Because the condition is often asymptomatic in its initial stages, medical experts emphasize the necessity of annual dilated eye exams for early detection. Management focuses on stabilizing blood glucose, blood pressure, and cholesterol through lifestyle changes and consistent medication. For more advanced cases, specialists utilize intravitreal injections, laser surgery, or vitrectomies to preserve remaining sight. Beyond the physical symptoms, the sources highlight that a diagnosis carries a significant emotional and mental burden, requiring better communication between patients and physicians to improve treatment outcomes.

Dr. Sarbjit Singh
Consultant Ophthalmologist & Medical Director
Dr. Shamsher Singh Eye Hospital,
Khanna. Punjab. India
YouTube Channel: https://www.youtube.com/@SarbjitBullepur

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top